——Шиҗун Хе, Җинтан винтының атасы һәм Чжоушанга нигез салучыJwell Screw & Barrel Co., Ltd.
Цзиньтанг винты турында сөйләгәндә, Шиҗун Хе турында әйтергә кирәк. Шиҗун Хе - тырыш һәм новатор эшкуар, ул "Цзиньтанг винты атасы" буларак билгеле.
1980 нче еллар уртасында ул үзенең мәхәббәтен кечкенә винтка салды, пластик җиһазларның төп детальләрен эшкәртү проблемаларын хәл итте һәм үсеш алган илләрнең технологик монополиясен җимерде. Ул Кытайның беренче профессиональ винт җитештерү предприятиеләренә нигез салды, берничә күренекле эшкуар һәм техник нигез тәрбияләде, шулай ук сәнәгать чылбырын булдырды, җирле халыкны баетты һәм Цзиньтанны Кытайның винт башкаласына һәм дөнья винт эшкәртү һәм җитештерү үзәгенә әйләндерде.
10 нчы номердаthМай, Шиҗун Ул авыру аркасында вафат булды.
Бүген әйдәгез, Шиҗун Хе белән танышыйк һәм инновацияләр һәм ныклык белән легендар эшкуарны искә алыйк.
"Аның "патриот һәм фидакарь һөнәрче куллары" бар, һәм ул "инновация һәм эшкуарлык инновация юлыннан" бара."
Ул уйларга һәм эшләргә батырчылык итеп, фәнни һәм технологик инновацияләр өстендә ару-талусыз эзләде.
Халык Шиҗун Хега күп мактаулы исемнәр бирде: Кытайның винт башкаласына нигез салучы, Кытайның пластик машина төзелеше сәнәгатендә мактаулы шәхесләр, Кытайның беренче су басулар һәм су күтәрелүләр белән электр энергиясе җитештерүчесе ……
Ләкин ул үзен болай сурәтли: “Мин һәрвакыт үземне гади халык һөнәрчесе, механик механик итеп хис иттем, аның кулында “патриот һәм фидакарь һөнәрче куллары” бар, һәм гомерлек “инновация һәм эшкуарлык инновация юлы” бар”.
Ул бервакыт: "Мин тикшеренү эшләре белән шөгыльләнергә яратам", - дигән. Чыннан да, аның легендар тормышы өйрәнүгә әзерлек һәм яңалыклар кертүгә батырчылык итүнең ачык бүлекләренә тулы.
Яшүсмер чагында ук, Шиҗун Хе гаҗәеп талант һәм иҗади сәләт күрсәткән.
1958 елда, Чжоушань урта мәктәбенең соңгы елында, ул авиация двигательләрен өйрәнү белән мавыга һәм "Очкыч турбодвигательләрен турбовентиляторларга үзгәртү" дигән мәкалә яза, ул Пекин аэронавтика һәм астронавтика университетының энергетика бүлеге мөдиренә җибәрелә һәм югары бәя ала.
Шиҗун Хе урта мәктәптә укыганда, Чжэцзян университетында 24 читтән торып университет курсын тәмамлап, механика инженеры белгечлеге алган һәм укытучылары ярдәме белән җил турбиналары эшләгән. Ул рәсемнәр ясаган, детальләр ясаган, үзе җыйган һәм көйләгән, һәм ниһаять, Чжоушаньда 7 кВт куәтле беренче җил турбинасын уңышлы ясаган, ул вакытта Динхай шәһәрендәге Ао Шань тавы башында электр энергиясе җитештерә башлаган.
Бу Шиҗун Хеның инженерлык өлкәсендәге беренче кыю омтылышы иде.
1961-1962 елларда Кытай нефть кытлыгы дилеммасына эләкте, һәм электр станцияләре электр энергиясе җитештерә алмагач, ябылды. Шицзюнь Хе Чжоушаньдагы берничә утрауда булды һәм океан агымнарының секундына 3 метрдан артык тизлектә агуын ачыклады. Бу тизлеккә карап, Чжоушаньда су агымы энергиясен үстерү мөмкинлеге булган дистәләгән порт каналлары бар, һәм эшкәртү һәм куллану өчен кулланыла торган энергия 2,4 миллион киловатттан артык. Ул су агымы энергиясен җитештерүне уйлап табу өчен яхшы вакыт икәнен ачык аңлады.
Шиҗун Хе "Электр энергиясен куллану проблемасын хәл итү өчен Чжоушань су агымы энергиясен җитештерүне үстерү" темасына доклад язды, бу хакта Чжоушань төбәк фән һәм технология комиссиясе ассызыклады. Бер җитәкче башта "кечкенә принципиаль модель" сынап карау мөмкинлеген исбатлау өчен, аннары проблеманың конкрет үсешен күрсәтү өчен кирәкме дигән фикерне әйтте.
Команда әйткәнне эшләде. Шицзюнь Хе сынау үткәрү өчен Сихоумэнь су юлын сайлаган команданы җитәкләде. Алар паром арендаладылар, корабның ян ягына ике турбина урнаштырдылар һәм диңгезгә төшерделәр. Киләсе өч ай эчендә Шицзюнь Хе командасы турбиналарны кат-кат төзәтеп, сынап карадылар, һәм проблеманы кат-кат хәл иттеләр.
«'Кораб капитаны булу яхшы, ләкин Сихоумэнда булу авыр'. Бу тирәдәге агым тиз, һәм көчле агымнар бар, шуңа күрә сынауны үткәрү җиңел түгел». 40 елдан артык вакыт узгач та, Шиҗун Хеның шәкерте Хеннен Сюй куркыныч хәлне ачык хәтерли.
Ул көнне җил һәм дулкыннар көчле иде. Паромны пристань белән тоташтыручы чылбыр ташларга шулкадәр күп тапкыр ышкылды ки, ул өзелде. Бөтен паром шунда ук тигезлеген югалтты һәм дулкыннар белән көчле чайкалды. "Ул вакытта бездән ерак түгел зур джакузи бар иде, дулкын бәрелүе аркасында көймә юнәлешен үзгәртте, югыйсә нәтиҗәләрен күз алдына да китереп булмый." Ярдан төшкәч, Хэнэн Сюй киемнәренең күптән салкын тир белән чыланганын аңлады.
Катлаулы мәсьәләне чишеп чыгыгыз. 17 мартth1978 елда, беренче Милли Фәнни Конференциягә бер көн кала, Шиҗун Хе тормышындагы мөһим мизгелне башлап җибәрде: турбина эшли башлагач, генератор гөрләде, паромда дистәләгән 100 ваттлы электр лампалары эленеп торды, аннары кораб һәм яр буе кинәт алкышлар яңгырады. Су басканда электр энергиясе җитештерү уңышлы булды!
«Сынау уңышлы булгач, җирле халык петардалар ата һәм өйләреннән портка чыгып карый». Бу күренеш Шиҗун Хеның икенче улы Хайчао Хеның да хәтерендә уелып калган. «Мин әтиемнең яшьләр төркемен җитәкләп, йокы һәм ашау турында онытып, фәнни тикшеренүләр белән шөгыльләнүен күзәттем, һәм шулай ук йөрәгемдә яшерен рәвештә мин дә үскәч аңа охшарга карар кылдым».
Өч елдан соң, бер төркем җирле белгечләр Чжоушаньга су басуларыннан электр энергиясен җитештерүне карарга бардылар. Хуажон Фән һәм технология университеты профессоры, гидравлик машиналар буенча танылган белгеч Чен болай дип билгеләп үтте: "Без әлегә дөньяда су басуларыннан электр энергиясе җитештерү турында бернинди хәбәр дә күрмәдек, ләкин Шицзюнь Хе, һичшиксез, Кытайда су басуларыннан электр энергиясе җитештерүче беренче кеше".
Шиҗун Хе күп мәгълүматлар алу өчен сынаудан үтте, "су агышы энергиясен җитештерү" һәм башка мәкаләләр язды, өлкә һәм милли һөнәри журналларда басылып чыкты. Тиешле белгечләр фикеренчә, Шиҗун Хеның тикшеренү нәтиҗәләре Кытайның су агышы энергиясе сәнәгатен үстерүнең нигез ташы булып тора, бу су агышы энергиясенең чиста, яңартыла торган яңа энергия буларак зур потенциалын раслап кына калмый, ә Кытайда, хәтта дөньяда диңгез энергиясен куллануда да яңа бүлек ача.
"Винт шундый кыйммәткә сатыла, ул кытай халкы өчен артык җәберләү."
Үзен камилләштерү өчен, ул Чжоушанда беренче винтларны уңышлы эшләп чыгарды.
40 елдан артык реформа һәм ачыклык чорында Кытай гаҗәеп казанышларга иреште һәм төрле сәнәгать категорияләренә ия булган җитештерү державасына әйләнде. Бу казанышлар буыннар буе осталарның югары сыйфатлы эш фәлсәфәсе һәм милләт үсеше өчен югары җаваплылык хисе белән мөмкин булды.
Шиҗун Хе фигурасы йолдызлы Кытай осталары төркеменә керә.
1985 елда, дәүләт предприятиеләрен реформалаштыру дулкыны вакытында, Шиҗун Хе заман темпына ияреп, Кытайның пластик сәнәгатенең зур потенциалын ачык күрсәтте һәм үз заводын ачу өчен ныклы рәвештә отставкага китте.
Шиҗун Аны Шаньдун провинциясенең Яньтай шәһәрендә Дәүләт фән һәм технология комиссиясе үткәргән диңгез энергиясен үстерү һәм куллану буенча милли семинарга чакырдылар. Шиҗун аны семинарга чакырды. Юлда ул Шанхай Панда кабель заводыннан Циндаога Халыкара пластик җиһазлар күргәзмәсендә катнашырга баручы инженер белән очрашты.
Нәкъ менә шушы очрашу Шиҗун Хеның тормышын үзгәртте.
Ул вакытта Кытайның пластик сәнәгате тиз үсә иде, ләкин пластик машина җиһазларының тулы комплектлары һәм төрле пластик машина винтларының төп компонентлары буенча үсеш алган илләр белән очрашып, технологик монополияне гамәлгә ашырды. Химик җепселләрдән Vc403 винт җитештерү җыелмасы 30 мең АКШ долларына, диаметры 45 мм булган BM тибындагы винт 10 мең АКШ долларына сатылды.
"Күргәзмәгә мин шаккаттым. Бер винт шундый кыйммәткә сатылды, бу чыннан да кытайларны куркытты. Көмешне материал буларак куллансагыз да, ул шулкадәр кыйммәт булырга тиеш түгел. Әгәр мин моны эшләсәм, ул берничә мең доллардан артык тормас иде", - дип зарланды Шиҗун Хе.
Моны ишеткәч, Шанхай Панда кабель заводыннан инженер Чжан: "Сез чыннан да эшли аласызмы?" - дип сорады. Шиҗун Хэ ышанычлы рәвештә: "Әйе!" - дип җавап бирде. Аннары инженер Чжан һәм Пэн әфәнде Шиҗун Хэның винтны сынау җитештерүен хуплауларын белдерделәр һәм рәсемнәрен ясадылар.
Бу ил халкының хыялларын ачыклаган сынау иде. Шиҗун Ул бар көчен куйды.
Хатыны Чжие Инь ярдәме белән ул дусларыннан һәм туганнарыннан башлангыч капитал буларак 8000 юань алды һәм сынау җитештерүен башлады.
Көн-төн ярты айга якын эшләгәннән соң, Шиҗун Хе гамәлдәге токарь станогында «махсус винтлы фрезер станогы» проектын тәмамлады, эшләде һәм үзгәртеп корды, аннары 34 көн эчендә 10 BM тибындагы винтны сынап карады.
Винтлар ясалган иде, ләкин аларның сыйфаты җитәрлек түгел идеме? Шиҗун. Ул Лиганнан китерү юлында 10 винтның беренче партиясен алды. Икенче көнне иртән Шанхай Шипу терминалына килеп җиткәч, ул винтларны 5 тапкыр Шанхай Панда кабель заводына илтте.
«Без продуктларны 3 ай эчендә китерәчәкбез дидек, ләкин аларны әзерләргә 2 айдан да кимрәк вакыт кирәк булды». Шиҗун Хены күргәч, инженер Чжан һәм Пэн әфәнде гаҗәпләнделәр. Алар төргәк тартмасын ачкач, күзләренә ялтыравыклы винт күренде, һәм инженерлар кат-кат «әйе» дип кычкырдылар.
Җитештерү бүлеген сыйфат тикшерүе һәм үлчәү өчен җибәргәннән соң, Шиҗун Хе ясаган 10 винтның үлчәмнәре рәсемнәр таләпләренә туры килде, ә продуктларның физик һәм химик үзлекләре импортланган винтларныкы белән туры килде. Бу хәбәрне ишеткәч, барысы да бер-берсен кочаклап, шатланып бәйрәм иттеләр.
Икенче көнне иртән Шиҗун Хе өенә кайтты. Хатыны аңа буш куллары белән карады һәм: "Винт Хуанпу елгасында югалдымы? Барыбер, без велосипедлар һәм тегү машиналарын ремонтлау өчен кибет ача алабыз, һәм без барыбер көн күрә алабыз", - дип юатты.
Шиҗун Хе елмаеп хатынына әйтте: "Алар барлык винтларны да алдылар. Алар һәрберсен 3000 юаньга саттылар".
Шуннан соң, Шиҗун Хе эшләп тапкан беренче алтын чиләген җиһазлар һәм персонал өстәү өчен кулланды, шулай ук Дәүләт сәүдә маркасы идарәсендә "Цзинь Хайлуо" сәүдә маркасын теркәде.
Чжоушань районы администрациясе комиссары урынбасары Шиҗун Хе ярдәме белән Дунхай мәктәбенең мәктәп тарафыннан идарә ителә торган предприятиесе булган "Чжоушань Дунхай пластик винт заводы"н теркәде. Бу шулай ук Кытайның винтлы бочка җитештерүче беренче профессиональ җитештерүе. Шул вакыттан бирле Кытайның профессиональ винт җитештерү чоры әкренләп ачылды.
Донхай пластик винт заводы яхшы сыйфатлы һәм түбән бәяле винтлар җитештерә, заказлар килүен дәвам итә. Винтлар һәм стволларны бары тик көнбатыш илләре һәм зур дәүләт хәрби предприятиеләре генә җитештерә ала дигән хәл тулысынча җимерелде.
1980 еллар ахырына Шиҗун Хе Чжоушань, Шанхай һәм Гуанчжоу шәһәрләрендә 10га якын предприятиегә ия булган. 2020 елда бу предприятиеләрнең гомуми җитештерү күләме 6 миллиард юаньга җиткән, табышы һәм салымнары 500 миллион юаньнан артык булган һәм пластик экструзия һәм химик җепселләр машиналары җитештерү өлкәсендә "лидер"га әйләнгән.
Заводны оештырганнан соң, Шиҗун Хе күп кенә өйрәнчекләр әзерләгән. Ул көлеп үз заводын винт сәнәгатенең "Вампуа хәрби академиясе" дип атаган. "Мин аларны карьера башлау өчен технологияләрне кулланырга өндим. Минем һәрбер өйрәнчек үз өстендә эшли ала", - диде Шиҗун Хе. Шиҗун Хе әйтүенчә, ул вакытта Цзиньтан гаилә остаханәсе рәвешендә һәр кешегә бер процесс җитештергән, һәм ниһаять, зуррак предприятиеләр сатуны күзәтүчеләр булган, аннары һәр процесс эшчеләренә компенсация тараткан.
Бу алым ул вакытта Цзиньтанг винтлы мичкәләр җитештерүнең төп ысулына әйләнгән һәм шулай ук Цзиньтанг халкын эшкуарлык һәм байлык юлына алып барган.
Шиҗун Хе бервакыт болай дигән: "Кайбер кешеләр миннән технологиям турында бик авырлык белән өйрәнгән булсам да, ни өчен башкаларга сөйлим дип сорыйлар. Минемчә, технология файдалы әйбер, һәм кешеләрне бергәләп баерга этәрү мәгънәле".
40 елга якын үсештән соң, Цзиньтан Кытайда пластик машина винтлары җитештерү һәм экспортлау буенча иң зур базага әйләнде, 300 дән артык пластик машина винтлары җитештерүче предприятиесе бар, һәм еллык җитештерү һәм сату күләме эчке базарның 75% тан артыгын тәшкил итә, ул "Кытайның винтлар башкаласы" дип санала.
"Ул безнең өчен яратучан әти һәм остаз иде."
Һөнәрче рухын искә алу, тапшыру, мирас итеп алу, җәмгыять үсешенә хезмәт итү
Әтисенең үлеме турындагы кайгылы хәбәрне ишеткәч, Хайчао Америка Кушма Штатларында күргәзмәдә катнаша иде. Ул шунда ук Чжоушаньга ашыга.
Кайтып барганда, әтисенең тавышы һәм елмаюы Хайчао Хеның хәтерендә гел чагыла иде. “Мин балачакта, ул буш булганда, безне умарта кортлары тотарга, кыргый тауларга менәргә һәм казылмалар эзләүгә алып бара иде. Ул шулай ук безне үзе белән ферма эшләренә, лампалы радиолар һәм транзисторлы радиолар җыярга алып бара иде...”
"Хайчао Хе" әсәрендә әтисе еш кына төнгә кадәр ялгызы рәсемнәр ясаган, һәм ул аны өенә озату өчен һәрвакыт ахырына кадәр көткән. "Бу бүләк - төн уртасында кайнар татлы соя сөте эчә алу, кайвакыт пончик белән. Бу тәмне мин бүгенге көнгә кадәр ачык хәтерлим."
«Ул безнең тормышыбызда яратучан әти һәм хәтта остазыбыз да иде». Хайчао Ул балачакта әтисенең өч абыйсына һәрвакыт шкивлар җыелмасы принципларын, консоль балкаларының механик исәпләүләрен һәм дәреслекләрдәге механика принципларына нигезләнеп бетон балкаларның вертикаль тигезләнеше кебек мәсьәләләрне өйрәтүен искә төшерде. «Бу шулай ук мине балачактан ук белемнең көч икәненә ышандырды».
Хайчао Хеның ике остасы Чжоушань балыкчылык компаниясенең кораб ремонтлау заводында техник хезмәт күрсәтүче булып эшләгәндә, Шиҗун Хеның исеме һәм дизель двигателе осталыгы турында ишеткәннәр иде. "Бу минем эшкә карата мәхәббәтемне нык рухландырды. Әтием тормыш фәлсәфәсен ачык итеп аңлатты: "Байлык булу осталык булудан да яхшырак түгел", бу минем эшкуарлык юлыма да тирән йогынты ясады", - диде Хайчао Хе.
1997 елда Хайчао әтисенең эстафетасын үз кулына алды һәм Shanghai Jwell Machinery Co. Ltd. компаниясенә нигез салды. Бүгенге көндә Jwell Machinery компаниясенең 30дан артык филиалы бар һәм ул 13 ел рәттән Кытайның пластик экструзия сәнәгатендә беренче урында тора.
«Ул сокланырлык һәм күренекле эшкуар». Кытай Пластик Машина Җитештерү Сәнәгате Ассоциациясенең башкарма вице-президенты Дунпин Су йөрәгендә Шиҗун Хе белән үткәргән вакыты турында берничә хикәяне нык хәтерли.
2012 елда Донпин Су АКШта NPE күргәзмәсендә катнашу өчен бер команданы җитәкләде. Шиҗун Хе ул вакытта аның белән сәяхәт иткән иң өлкән команда әгъзасы иде. Юлда ул техник тикшеренүләрдәге тәҗрибәсе белән уртаклашты, пенсиягә чыкканнан соң умартачылык тәҗрибәсе һәм язган мәкаләләре турында сөйләде. Команда әгъзалары бу оптимистик картны чын күңелдән хөрмәт иттеләр һәм яраттылар.
Ике ел элек Дунпин Су һәм Шиҗун Хе Чжоушаннан Җвелл Машиналары Хайнинг заводына бергә сәяхәт иттеләр. Өч сәгатьтән артык вакыт дәвам иткән сәяхәт вакытында Шиҗун Хе аңа пластификатор ярдәмендә графенны күпләп җитештерү турындагы фикерләре турында сөйләде. "Бер көн алдан ул идея схемасын җентекләп сызган иде, теләген чынга ашыра алыр көнне көтеп."
«Кытайның пластик машина төзелеше сәнәгатендәге бу лаеклы шәхес ләззәткә комсыз түгел, һәм 80 яшьтән артык яшендә дә ул һаман да фәнни тикшеренүләр һәм инновацияләр белән тулы, бу чыннан да тетрәндергеч!» Дунпин Су шулай ук үз заказларының берсен тәмамлау өчен ныклы ният белән: су асты көймәсен балык күтәрү принцибын киметү өчен симуляцияләргә мөмкин, дип хәбәр итте милли оборона тикшеренү институтларына.
Йөрәгеңдә тирәндә, беркайчан да онытма. Соңгы берничә көн эчендә Хайчао Хэ һәм аның туганнары Кытай Пластик Машиналары Сәнәгате Ассоциациясеннән, Кытай Пластик Эшкәртү Сәнәгате Ассоциациясеннән, Шанхай Чжоушань Сәүдә Палатасыннан, Цзиньтан Идарә Комитетыннан һәм башка тармак берләшмәләреннән, ведомстволарыннан, колледжларыннан һәм институтларыннан кайгы уртаклашу хатлары алдылар. Шәһәр җитәкчеләре, шулай ук хөкүмәт ведомстволары, бәйле оешмалар җитәкчеләре, эшкуарлар, гражданнар һ.б. кайгы уртаклашырга килделәр.
Шиҗун Хеның вафаты Цзиньтан утравында да дулкыннар тудырды. "Цзиньтан халкына көн күрерлек карьера биргән Хе әфәндегә рәхмәт." Zhejiang Zhongyang Screw Manufacturing Co. Ltd генераль директоры Цзюнбин Ян Шиҗун Хены искә алуын белдерде.
"Реформа һәм ачыклыктан соң, Цзиньтан халкы, ярлылыктан котылу өчен, кием фабрикалары, йон свитер фабрикалары, пластик фабрикалары белән идарә итте, ә чит ил кытайлары да сусар фермалары, оекбаш фабрикалары, җиһаз фабрикалары һ.б. белән идарә итәргә килделәр, бу уңайсыз логистика һәм югары чыгымнар аркасында чит ил предприятиеләре тарафыннан тиз арада узып китте. Цзиньтан тамырларында, ботакларында һәм яфракларында винтлы мичкәләрне уйлап табуда беренче булып Хэ әфәнде генә эшләде, ләкин өченчел сәнәгать үсешенә дә китерде. Цзиньтанның һәр кешесе Хэ әфәнде уйлап табуыннан күп файда күрде", - диде Цзиньтан идарә комитетының Икътисади үсеш бюросы җаваплы кешесе.
«Гиң диңгезне күргәннән соң, суга чуму авыр. Ву тавыннан башка, аны башка бернинди болыт белән дә чагыштырып булмый». Май башында бер көнне, өлкән улы Хайбо Хе һәм аның әнисе Шиҗун Хеның караваты алдында басып торалар. Үлем түшәгендә яткан Шиҗун Хе шигырьне туганнарына тирән хисләр белән укый һәм хатынына тирән бәйләнешен белдерә.
«Гомерем буе, бер җөмлә белән. Минем мәхәббәтем диңгез кебек тирән, йөрәккә үтеп керә» Хайбо Ул әтисенең исән чагында һәркемнең кайгыртуы һәм ярдәме өчен бик рәхмәтле булуын, яраткан гаиләсен һәм дусларын, аерылышырга түзә алмаган иске яхшы көннәрне искә алуын әйтте.
"Цзиньтанг винтының атасы Шицзюнь Хе турындагы легендар хикәя тәмамланса да, аның рухы яши."
Мәкалә “Zhoushan News Media Center”дан күчереп бастырылган.
Бастырылган вакыты: 2024 елның 14 мае